het klimaat

Klimaat - Schepping   / /

Wat moeten we vrezen en wat mogen we hopen? – lezing VPKB Dendermonde door Karel Malfliet

In Laudato Si (samenvatting)– de encycliek van Paus Franciscus waarin gestreefd wordt naar een intergrale ecologie staat onder andere:

“We kunnen vandaag echter niet ontkennen dat een echte  ecologische aanpak  steeds evolueert naar een sociale aanpak waarbij gerechtigheid  deel moet uitmaken van het debat over milieu, om zowel de schreeuw van de aarde als die van de arme te horen.”

Dat deze sociale gerechtigheid op de achtergrond dreigt te raken binnen het Europese beleid blijkt uit het gegeven dat de mensenrechten naar de preambule zijn verbannen in het akkoord van Parijs: armoedebestrijding, rechten van inheemse volkeren, recht op participatie van de samenleving, gendergelijkheid en empowerment vrouwen, voedselzekerheid, rechtvaardige transitie en waardig werk, intergenerationele rechtvaardigheid, integriteit van de ecosystemen. (zie ook Europa en haar waarden)

En dan de opwarming van de aarde en de perspectieven.
Het is duidelijk veel tijd hebben we niet meer voor het klimaatwijziging onomkeerbaar zijn, hooguit 10 jaar. De wetenschap is duidelijk. Het IPCC rapport , te vinden op de website van de federale overheid zegt 1,5 °C is nog mogelijk, maar dan zijn wel “snel verregaande en ongeziene veranderingen” nodig:
– Wereldwijd de uitstoot tegen 2030 halveren
– Wereldwijd nul uitstoot tegen 2050

Er gebeuren rampzalige gevolgen als de aarde 2 graden warmer wordt. Nu al zijn er 400.000 klimaatdoden per jaar (direct en indirect). De slachtoffers bevinden zich echter ver van ons bed.

Toch wil Karel Malfliet hoopvol blijven. Het is nog niet te laat en met een gezamenlijke inspanning kunnen we een halt toeroepen. Wetenschappers hebben hiervoor vier scenario’s uitgeschreven. Een daarvan is het uit de lucht halen en stockeren van co2. Dit staat echter lang niet op punt en brengt veel risico’s mee.

En wat met Europa en het Vlaams beleid. Twee slides spraken hierover boekdelen: er wordt gewoon weg te weinig gedaan.

Bond beter leefmilieu – klik op de afbeelding
klik op de afbeelding voor de bron

 

 

 

 

 

 

 

De linker kolom, in de foto van de Bond berter leefmilieu, toont de uitstoot in gebouwen, landbouw, kmo’s en afval (non-ets). Zoals de 4% laat zien, moet hiermee in Vlaanderen nog begonnen worden.  Ook het energieverbruik haalt nog lang niet de Europese doelstellingen. De doelstellingen van Europa laten dan bovendien zien dat het huidig Europees beleid  in 2050 bij lange na niet op de vereiste 0% uitkomt. Men rekent veeleer op de wetenschap dat zij de oplossing op een presenteer blaadje zullen aandragen.

Het verhaal liet zien dat het idee van ieder zijn eigen steentje bijdragen geen oplossing biedt. Intussen is het punt bereikt dat er structurele veranderingen, wereldwijd moeten plaatsvinden en uiteraard kunt u daar uw eigen steentje toe bijdragen. Bovendien zouden we in plaats van bang te zijn dat we door de structurele maatregelen veel gaan verliezen (bijv onze goedkope vliegreizen) misschien ook veel gaan winnen: gezondere leefomgeving, minder tijd in de file doorbrengen, gezondere werkomstandigheden,….. Je merkt bijvoorbeeld dat een plaatselijk klimaatbeleid zoals in Gent wel degelijk direct invloed heeft op de luchtkwaliteit.

Overigens kun je ook als kerk inzetten. Elke gemeenschap een klimaatplan biedt hiertoe goede handvatten. Voor liturgie suggesties en Bijbelstudie verwijzen we naar een lied en gebed.

Karel Malfliet, van opleiding industrieel ingenieur landbouw en tropische landbouw en dus wetenschappelijk geschoold genoeg om met kennis van zaken te spreken. Hij is ook het gezicht van Ecokerk, bracht op indrukwekkende wijze de vragen over het klimaat in beeld.
Ecokerk is in 2005 door de bisschoppen in het leven geroepen. ECOkerk maakt deel uit van de commissie Rechtvaardigheid en Vrede en sinds de oprichting werd er nauw samengewerkt met de VPKB. Een lid van de werkgroep Kerk in de Samenleving maakt deel uit van de stuurgroep ECO-kerk.

Een geloofwaardig Europa – Europa en zijn waarden

Kerk en Politiek   / /

Een verslag

Wat zou u antwoorden op de vraag welke waarden de kerken en christenen in het bijzonder kunnen bijdragen aan de Europese Unie?
De groep die op 12 maart jl in Mechelen samen kwam om met elkaar na te denken over de waarden van de Europese Unie, gaf hierop de volgende antwoorden:
saamhorigheid, solidariteit, rechtvaardigheid, duurzaamheid, zorg voor de Schepping, vrijheid, verzoening, vergeving, barmhartigheid, naastenliefde, broederschap, gastvrijheid.

Zonder deze waarden te willen toe-eigenen was de groep het erover eens dat deze waarden ongetwijfeld hebben bijgedragen tot de waarden die de Europese Unie als fundamenteel beschouwd. Waarden waarop de grondrechten van de EU gebaseerd zijn en die bindend zijn voor de lidstaten.

De waarden waarop de Unie berust, zijn eerbied voor de menselijke waardigheid, vrijheid, democratie, gelijkheid, de rechtsstaat en eerbiediging van de mensenrechten, waaronder de rechten van personen die tot minderheden behoren. Deze waarden hebben de lidstaten gemeen in een samenleving die gekenmerkt wordt door pluralisme, non-discriminatie, verdraagzaamheid, rechtvaardigheid, solidariteit en gelijkheid van vrouwen en mannen (art. 2 van het Verdrag van Lissabon).
Duurzaamheid, zorg voor de Schepping en ook de zorg voor vluchtelingen en migranten zijn niet expliciet als waarden opgenomen maar komen wel in de grondrechten voor.

Het is belangrijk om ons bewust te zijn van deze waarden als gezamenlijk project, als gezamenlijke identiteit tussen de lidstaten en de burgers van de Euroepese Unie en voor wie bescherming zoeken. Veel al krijgen de economische belangen de aandacht en ook de overhand. De basis van de Europese Unie verdient echter meer aandacht en zorg.
En het is van belang om als kerken hier de vinger aan de pols te houden want juist deze waarden staan onder druk en grondrechten worden in een aantal gevallen flagrant geschonden. Hiervoor bestaan wel mechanismen en procedures maar helaas worden deze zelden ten volle benut.

Voor wie verder wil lezen of zich wil engageren rond de Europese waarden en grondrechten vindt hier enkele interessante links.

Deze lezing kaderde in een langere reeks Een geloofwaardig Europa.

De lezing werd gegeven door ds. Stefan Gradl en kan nog  aangevraagd worden.

Joden leven in Antwerpen – brochure

interlevensbeschouwelijke dialoog   / /

In samenwerking met Orbit Antwerpen, heeft de Antwerpse Contactgroep voor Joods-Christelijke Betrekkingen een gewijzigde tweede druk klaar van de brochure ‘Joden, Leven in Antwerpen’.
De veelkleurige brochure is een eerste kennismaking en is o.a. bedoeld om in de klas te gebruiken, of in kringgesprekken in parochie en gemeente.

Er wordt o.a. kort ingegaan op geloofsregels, zoals kasjroet, sabbat, gebed en gezin, huwelijk, onderwijs, solidariteit, met klein overzicht van boeken en webadressen om de brede informatie te kunnen uitdiepen.

Deze brochure van 40 bladzijden op formaat A5 kan besteld worden op het secretariaat van de ACJCB, Lindelei 30, 2531 Vremde aan de prijs van € 5 + verzending, of afgehaald in de bibliotheek van het TPC.

 

Kindernevendienst en jeugdleiding

Kinderen en Jongeren   /

Voor alle inspiratie rond het jeugd en kinderwerk verwijzen we graag door naar ProJop, het Protestants Overleg Platform.
Ook als het gaat om vorming van kindernevendienstleiding en jeugdleiding werken we met hen samen.
Hiervoor werken we op maat van de gemeenten en gaan hierover graag met u in gesprek. Bij het kopje inspiratie vindt u in elk geval al voorbeelden hoe het zou kunnen.

In de kleine protestantse gemeente blijft het een uitdaging om kinderen en jeugd een plaats te geven in de dienst.
Zonder te willen suggereren dat succesformules zijn, delen we toch graag de ideeën.

De nieuwsbrief van april 2018 besteedde al aandacht aan het thema: kindernevendienst en kinderpagina

Kliederkerk  en Kerk op schoot bieden ideeën hoe je jong en oud samen laat vieren.

Wel delen we graag ideeën uit de gemeenten bijvoorbeeld ‘kleuternevendienst’, in de hoop dat ook anderen hun ideeën zullen delen.

Zin of onzin van jongeren in de eredienst

Kinderen en Jongeren   /

Vraag aan jongeren wat ze van de kerk vinden, en ze zullen beginnen over de kerkdienst. Hun beeld van de kerk, gaat allereerst over de dienst. Wat er op zondag gebeurt is dus bepalend voor hen.

Jongeren stappen zondags een wereld in waar ze vaak liederen zingen uit een andere tijd met verouderd taalgebruik. Er is geen contact met de mensen onderling, alleen eenzijdige communicatie vanuit de voorganger. De preken zijn vaak lang en moeilijk te volgen en heeft voor jongeren weinig raakvlakken met wat ze maandag tot zaterdag meemaken. Er ontbreken visuele middelen en sociale media. Stuk voor stuk elementen die jongeren in hun gewone leven constant gebruiken. En dus wordt het kiezen: of in alle eerlijkheid tegen jongeren zeggen dat de diensten niet voor hen zijn – of je diensten gaan aanpakken en tegen het licht gaan houden.

Kerkdiensten die een one man show zijn, vol kerktaal, preken van 20  minuten en weinig mogelijkheid tot interactie, inzet van talenten of visuele middelen, zullen de aansluiting met jongeren verliezen. (naar Marijn Dekker)

 

Wat willen jonge mensen

Uit recent onderzoek is gebleken dat de link naar het “samen” en het zoeken naar zingeving in het dagdagelijkse leven nog steeds hoofdzaken zijn in wat de jeugd verwacht van het geloof, van naar de kerk gaan. De onderzoeker gaf 6 stellingen mee:

–        We zijn op zoek naar relevantie voor ons dagelijks leven, naar wijsheid, naar concrete inspiratie; Volwassenen moeten uitgedaagd worden om het gesprek aan te gaan om over God te spreken, zij mogen voorganger zijn.
Maar ook aansluiten bij de leefwereld van nu, bij de zorgen van nu.

–        Blijf ons uitdagen: we zijn toe aan vernieuwing, confrontatie;

–        We zijn op zoek naar mystiek, naar manieren om God te ervaren;

–        Gebruik verschillende vormen, vb. Biercafé;

–        Wees eerlijk, wees doorleefd: niet de Waarheid maar jouw waarheid over God, wat leer jij van hem. Walk your talk. Jongeren zijn daar erg gevoelig voor.

Jongeren willen niet apart behandeld worden. Laat ze daarom gewoon meedoen in de kerkdienst: als lector, bij de collecte, overvraag ze niet, maar negeer ze ook niet.
Overigens: dat er weerzin en kritiek is over de eredienst, is niet alleen iets van jongeren. Ook onder dertigers en veertigers (en evengoed ook onder senioren) leeft het en blijft men weg (dat laat ook zien dat dit alles niet een specifiek jongerenthema is – het leeft breder). Hierdoor is er rondom de diensten een spanning ontstaan.

Jongeren serieus nemen betekent ook niet, dat alles radicaal anders moet: zij zoeken naar een balans: ‘wij willen meegaan in de dingen die jullie doen, maar geef je dan ook ruimte aan ons?’

 

Jongeren, de preek en de dienst.

Van de 56 praktische tips die uit onderzoek kwamen halen we de volgende grote items eruit.
“De belangrijkste aanbeveling is eigenlijk hetzelfde zoek contact. Verzamel eens tien onderwerpen die jongeren belangrijk vinden, of nodig de predikant eens uit om samen een preek voor te bereiden. Aandacht voor de preek zit soms ook gewoon in hele praktische dingen. Aantekeningen maken bijvoorbeeld, zodat je beter geconcentreerd blijft. Of koffie drinken vóór de dienst in plaats van erna, en zorgen voor voldoende frisse lucht in de kerk.”

  1. Preken doen we met elkaar

Preken is een samenspel tussen predikant, hoorder en Woord. Jongeren willen en kunnen beter luisteren naar een predikant die ze kennen en die zich wil laten kennen. Dit helpt hen om open te staan voor het Woord. Werk dus aan een goede relatie tussen jongeren en predikant.

  1. Preken is meer dan een praatje

Jongeren geven aan dat voor hen de preek iets anders is dan een presentatie. Ze verlangen dat de preek iets uitwerkt voor hun geloof. Als predikant ben je een verwijzer naar Jezus: het Woord bij uitstek. Benoem het heilige van de preek!

  1. Dit is boeiend!

Ontvankelijkheid is een eerste vereiste, wil het Woord overkomen via de preek. Als je jongeren wilt meenemen in de preek, dan zijn een heldere structuur en boodschap cruciaal. Jongeren noemen dit het meest als voorwaarde om betrokken te raken bij de preek.

  1. Het gaat over mij!

Identificatie is belangrijk als het om jongeren en de preek gaat. Deze is tweeledig: de jongeren

herkennen zich in tekst, thema en voorbeelden én jongeren kennen de predikant of leren hem/haar

kennen door de preek.

  1. Hier kan ik wat mee

Een goed verhaal is mooi, maar kun jer er ook wat mee? Jongeren zoeken naar toepasbaarheid van de preek. Woorden die betekenis kunnen krijgen in het dagelijks leven. Hoe je daar vorm aan kunt geven?

Dit alles roept de vraag op, of dit enkel voor jongeren geldt, of geldt dit ook voor jong en oud? Daarom komen we met de verantwoordelijke voor het jeugdwerk, graag langs in uw gemeente om met deze tips samen met gemeenteleden en de kerkenraad de dienst voor te bereiden, met de bedoeling dat iedereen – jong en oud – zich aangesproken weet.

 

 

De stem van Palestijnse christenen

interlevensbeschouwelijke dialoog

In 2013 verscheen het Kairos document. In het Kairos Document horen we voor het eerst de stem van Christenen in het centrale conflict in het Midden Oosten, die lijden onder de bezetting en die ons aanspreken als zusters en broeders. Het is een ander discours dan dat we gewoonlijk via de media ontvangen. De Palestijnse christenen getuigen van het leed dat de bezetting veroorzaakt, maar spreken ook vol geloof, hoop en liefde.

De VPKB schreef hierop een brief naar de broeders en zusters in Palestina  en gaf ook een brochure voor de gemeenten uit als gespreksmateriaal. Om de aandacht te blijven vestigen op deze toch vaak vergeten groep, zorgt de werkgroep KidS jaarlijks voor liturgisch materiaal rond de vredesweek.

Laten we hen niet vergeten.

Jongeren en de preek

Kinderen en Jongeren   / /

Jongeren en de preek, niet de gemakkelijkste combinatie. Hoe zorg je als predikant dat jongeren zich betrokken weten bij de preek? Die vraag staat centraal in het onderzoek dat in Nederland werd gedaan. U kunt het onderzoek met 56 praktische tips raadplegen. Hier alvast een aantal “preken zonder toga, meer uit het hoofd preken, en als predikant dichter bij de gemeente gaan staan. En als best practice jongeren zelf betrekken in de preek.”
Op maandag 13 mei, is er in IJsselmuiden een studiebijeenkomst. De bijeenkomst is bedoeld voor predikanten in de breedte van de Protestantse Kerk en wordt georganiseerd door Jong Protestant (JOP), in samenwerking met de HGJB en de IZB.

Voor wie IJsselmuiden te ver is, met de verantwoordelijke voor het jeugdwerk, komen we graag langs in uw gemeente om met deze tips samen met gemeenteleden en de kerkenraad de dienst voor te bereiden, met de bedoeling dat iedereen – jong en oud – zich aangesproken weet.

 

Vergaderen is verzamelen

Diversiteit - Migratie   /

Tijdens de avonden voor kerkenraadsleden braken we een lans om ook inhoudelijke gesprekken te voeren dat kan bijvoorbeeld gaan over ‘hoe te vergaderen’.
Met de volgende vier onderwerpen kan er een gesprek op gang komen over het waarom van vergaderen, over het werken als team en de eigen inbreng, over het openen en sluiten van de vergadering en over macht en wijsheid.
In de bijdragen maken we dankbaar gebruik van een serie verschenen in het Ouderlingen Blad en geschreven door Prof. Jaap de Lange -In-vergadering-bijeen. U kunt deze serie op vraag ontvangen.

Voor de Vlaamse context pasten we een aantal artikelen aan, zodat deze kunnen dienen als opening van een vergadering. Met dank ook aan de kerkenraad van Gent-Rabot om als proeftuin te fungeren.

U kunt ook altijd de vormingsverantwoordelijke uitnodigen om een vorming rond vergaderen te verzorgen.

Tips om vrijwilligers te vinden en te houden

De gemeente

Als vrijwilliger heb je vaak verschillende motieven die je groepsgewijs zou kunnen weergeven als: de sociaal veranderaar, de buitenbloeier, de binnenbloeier en de passant. Deze motieven zijn niet hiërarchisch gerangschikt. De betekenis die je geeft aan je vrijwillige inzet kan variëren doorheen je levensloop.  Het één is niet beter dan het ander. Je kunt ook engagementen opnemen vanuit verschillende motieven. Het éne werk doe je met andere motieven dan het andere werk. Wat uiteindelijk het vrijwilligerswerk is gaan betekenen kan heel anders uitpakken dan waarmee het begonnen is.

Het loont de moeite om hierover met elkaar in gesprek te gaan. Hiervoor is er een handleiding. Uiteraard loont het de moeite om rekening te houden met ieders motivatie.

Tips om vrijwilligers te houden

1. Organiseer halfuurs-gesprekken. Nodig als kerkenraad eens de kindernevendienst, liturgie groep, schoonmakers, organisten,  of andere vrijwilligers uit of sluit bij hen aan als zij vergaderen.
Vraag wat u voor hen kunt betekenen. Zo kunnen ook problemen snel worden opgelost.

2. Zorg voor een aanspreekpunt voor nieuwkomers. Kunnen beginnende ouderlingen of andere vrijwilligers ergens terecht? Een mentor of maatje kan ervoor zorgen dat een nieuwkomer zich er niet alleen voor voelt staan.

3. Blijf belangstellend: Een vrijwilliger die iedere maand in de kerk achter de tafel voor Amnesty
International stond, zei: ‘Iedere keer is er belangstelling vanuit de kerkenraad en de predikant.
Ik word gezien. Dan houd je het wel vol!’

4. Organiseer een maaltijd en bied daarna een programma met inhoud. Het is een vorm van waardering én vrijwilligers leren elkaar beter kennen.

 

Hoe kun je zorgen voor diversiteit onder je vrijwilligers:

Type activiteit: laagdrempelig en toegankelijk
o Organiseren van leuke activiteiten: zorg voor eten, drank en muziek. Eten trekt aan. Speel in op de intrinsieke motivatie van de mensen.
o Richt uw activiteiten ook op kinderen: kinderen komen meer dan ouderen in contact met de diversiteit in hun omgeving. Via de kinderen kan je eventueel ook de ouders bereiken.

  • Ga een partnerschap aan met een andere vereniging en organiseer samen activiteiten. Laat je maandelijkse vergadering doorgaan in een lokaal van een andere vereniging, waarbij vooraf/achteraf deze vereniging kort hun werking voorstelt.
  • Laat taal geen struikelblok zijn. Organiseer activiteiten waarbij taal geen barrière is. Bijvoorbeeld: samen sporten, eten, dansen, … ook hier is het type activiteit belangrijk om elkaar beter te begrijpen.

Jongeren

Jongeren zijn vaak bereid om mee te werken. Je kunt daarbij inspelen op de volgende motieven.

1. Pleziergerichte motieven: voor jongeren erg belangrijk, het moet leuk zijn
2. Carrièregerichte motieven: werkervaring opdoen
3. Normatieve motieven: normen en waarden uitdragen, ontdekken
4. Sociale motieven: vrienden maken
5. Leermotieven: kennis en vaardigheden vergroten
6. Kwaliteitsmotieven: persoonlijke groei en levenskwalitei

Secularisatie en maatschappelijke veranderingen

Kerk en Maatschappij   / /

Als we spreken over eigentijds-kerkzijn dan moeten we ook spreken over secularisatie. Dit fenomeen is niet zo eenduidig als het lijkt.

Zo kan niet zomaar gesteld worden dat het geloven en religie afnemen. Er zijn ook andere tendensen waarneembaar.

Hier enkele verwijzingen naar studies op dit gebied.
1. Een studie in de skandinavische landen, waarbij er ook data zijn voor West-Europa.
2. Aan de KUleuven wordt er ook onderzoek gedaan naar secularisatie en geloven. Dit onderzoek is jammer genoeg vaak op Nederland gericht. Des al niet te min een aantal interessante artikelen.

3. Maatschappelijke veranderingen.

Het sociaal cultureel werk heeft in zes items die maatschappelijke tendensen samengevat. In deze brochure vindt een samenvatting met een zevende luik namelijk de veranderende Rooms-katholiek context. Telkens met een afsluitend kopje waar elke gemeente zelf het antwoord op mag bedenken: welke betekenis heeft dit voor ons, hier en nu. De vragen zijn slechts voorzetten. Door het gesprek hierover te voeren, kunnen andere elementen naar boven komen.