Startzondag – Ideeën voor gemeentedagen

Liturgie   / / /

Heel wat kerken houden een startzondag of weekend. Aangezien september ook de tijd is van de Scheppingszondag biedt dit een ideale gelegenheid om aan duurzaamheid en de zorg voor de aarde aandacht te besteden. U kunt gebruik maken van materiaal dat dit jaar “Aan tafel met het klimaat” is samengesteld, maar ook de nieuwsbrief van vorig jaar biedt ideeën, evenals de nieuwsbrief van Projop uit 2016.

De PKN heeft elk jaar een ander thema met passend materiaal. Dit jaar is het thema “Een goed verhaal”.
Het is de gelegenheid om jong en oud samen te brengen bijvoorbeeld via deze speelse opdrachten.

Een startzondag is ook een kans om eens een kerkdienst anders te doen. Misschien heeft u de gelegenheid om deze in de open lucht te houden of op een andere lokatie dan in het kerkgebouw. Ideeën voor een verfrissende opzet, vindt u bij de kliederkerk waar jong en oud zich thuis mag voelen. Uitgewerkte ideeën rond het thema Schepping vindt u ook.

Denk ook eens aan het spel Bila Jina van Protestantse Solidariteit. Door verschillende interactieve ateliers ontdekken de deelnemers niet alleen wie hun naaste is, maar ook hoe ze een naaste kunnen zijn. U kunt deze ateliers binnen een dienst integreren. In plaats van een preek en voorbeden, gaan de deelnemers in groepjes uiteen.

Ook de Thomasvieringen noemen we. Deze liturgische vorm is al ouder maar wellicht ook geschikt voor een startzondag om rond een bepaald thema te werken. Tijdens de viering is er een tijd die “heilige chaos” wordt genoemd. Mensen kunnen gedurende die tijd op eigen wijze uiting geven aan wat het thema bij hen oproept. Dit kan bijvoorbeeld middels het aansteken van een kaars, luisteren naar muziek, schrijven van voorbeden, mediteren, schilderen of een kort gesprek. Uiteraard kunt u de werkvormen nog uitbreiden bijvoorbeeld door het maken van een lied of een gedicht. De Liemers in Zevenaar heeft alle vieringen online beschikbaar gemaakt. De vieringen geven ook veel ideeën voor mogelijke thema’s.

Het ganzenbordspel kan ook heel goed ingezet worden om met elkaar in gesprek te gaan. Hier vindt u twee voorbeelden waar u uiteraard zelf uw invulling aan kan geven.

Andere spelvormen om een gesprek op gang te brengen:

  • Veelkleurig en meerstemmigspel: een kaartspel dat het gesprek opgang brengt rond diversiteit in geloven, kerkzijn en leven.
  • Praatcafé: om met elkaar in gesprek te gaan over maatschappelijke thema’s.
  • Nieuw Heiligheid – gespreksvorm aan de hand van foto’s: wie nomineert u als heilige?

 

 

Praatcafé

Liturgie   / /

De werkgroep Kerk in de Samenleving bracht een gespreksnotitie ‘Kerk en Politiek’ uit. In deze brochure vindt een aantal gespreksvragen.

Om het gesprek over kerk en politiek op gang te brengen, kan het interessant zijn om te werken met stellingen over concrete politieke vraagstukken als migratie en klimaat.

Laat mensen met verschillende meningen met elkaar in gesprek gaan. Geef mensen ook informatieve input. Zorg voor voldoende feitelijke informatie over het onderwerp. Of laat voldoende verschillende meningen horen via artikelen.

Via de volgende linken vindt u meer info over migratie  en klimaat

Stellingen op bierviltjes:
NL 1, NL 2, NL/FR, FR1, FR2
Omdat in veel gemeenten ook Franstaligen aanwezig zijn, zijn alle stellingen ook in het Frans beschikbaar.
U kunt deze uitprinten als bierviltjes afmetingen:  93X93MM.  Het is even zoeken maar er bestaan etiketten van ongeveer hetzelfde formaat (99x93mm).

Deze werkvorm werd gebruikt op Profest 2019

Integratiestage

Aanbod Voorgangers   / /

Voor elke nieuwe predikant en kerkelijkwerker/pionier in de VPKB is de integratiestage.
Het is een residentiële stage van vijf dagen waar collega’s van beide landsgedeelten aan deelnemen. Een collegiale ontmoeting om kennis te maken met de verschillende contexten van taal, cultuur, maatschappij, theologie en spiritualiteit.

Er zijn theoretische sessies, praktische sessies, er is een excursie-dag gepland en de “markt van de VPKB”, en gelegenheid voor zelfreflectie.

Deze stage vindt elke twee jaar plaats. In 2021 van 3 tot 8 oktober in Brialmont.

De stage is verplicht. Er zijn geen kosten aan verbonden.

Pionieren – vorming voor starters en gevorderden

Aanbod buiten VPKB  

Pionieren is intussen een echte beweging van mensen die de roeping van de kerk en van elke gelovige opnieuw willen vormgeven. Mensen met een hart vol vuur die zich buiten de kerkmuren wagen om met mensen in contact te komen en weer samen op weg te gaan in het spoor van Jezus Messias, in gemeenschap met Jezus Messias. Het is vooral een delende gemeenschap, die hun ervaringen, hun mislukkingen en en hun vreugde doorgeven via internet, of door op regelmatige tijden samen te komen. Het is een beweging van mensen met of zonder theologische achtergrond, al dan niet in het ambt die hun passie en ideeën willen inzetten om het geschenk van God aan de wereld door te geven, en tegelijkertijd de wereld als geschenk van God aan de kerk in dankbaarheid aannemen.
Om deze bevlogen mensen te ondersteunen en op weg te helpen bestaan er in het buitenland  al verschillende goede cursussen voor pioniers. Niet alleen om te gaan pionieren, maar er zijn ook vormingen en cursussen die de pionier helpen gedurende het proces.

Eerste tip: zoek een vriend, vorm een team om samen op weg te gaan.

Engeland/U.K.

Deze cursussen zijn niet alleen voor theologisch geschoolden maar voor iedereen met goede ideeën.
Pioneer mission

Fresh expressions  Zij hebben ook een app vooral deze laatste app maakt pionieren meer democratisch en letterlijk voor iedereen toegankelijk. Het kan zijn dat deze site uit de lucht gaat. Switch dan over.

Duitsland

Fresh X  Voor een algemeen zicht op het werk in Duitsland
Meer specifiek zijn er de
Starters cursus waarbij zelfs het handboek beschikbaar is.
Verder ontwikkelen Waaronder een cursus die gericht is meer specifiek op jongeren.

Ze ontwikkelden ook materiaal om je omgeving te verkennen. Dit is gratis te downloaden.

Wie op zoek is naar de Duitse Messy- church – ga dan naar  Kunterbund

Nederland

De Protestantse Kerk Nederland heeft ‘Mozaiek van kerkplekken‘. Hier zijn goede ideeën te vinden, ervaringen die de verbeelding gaan prikkelen. De vorming door de PKN is veelal gericht op bachelors theologie, maar onze collega’s zijn graag bereid om met ons mee te zoeken.

Frankrijk

Via deze link kunt u zien wat onze Franse broeders en zusters doen.

Een veelkleurig en meerstemmig spel

Diversiteit - Migratie   / /

Voor Profest 2019 werd een spel ontwikkeld om met elkaar in gesprek te gaan over diversiteit in geloven, kerk-zijn en leven.
Het spel is tweetalig en eenvoudig te spelen.  En uitstekend geschikt voor startzondagen of gemeentedagen.

Het bestaat uit:

36 vragenkaarten
(in twee categorieën:
veelkleurig en meerstemmig)
9 opdrachtkaarten
9 puzzelkaarten

Zolang de voorraad strekt zijn er nog kaartspelen beschikbaar. Neem hiervoor contact met ons op.
Een vrije bijdrage wordt op prijs gesteld.

Met dank aan Saskia Loos- van den Heuvel voor de ideeën en creatieve vormgeving.

Migratie en bekering – een brochure voor de kerken

Diversiteit - Migratie   /

In de afgelopen jaren is het thema ‘bekering’ weer op de kerkelijke agenda komen te staan. Het woord ‘bekering’ doet ouderwets aan en is volgens velen niet van deze tijd. Bekeringen zijn echter van alle tijden en komen ook in ons land voor: moslims die zich tot christen of  humanist/atheïst verklaren, of mensen van ‘hier’ die moslim worden. Meestal is het een individuele beslissing naar aanleiding van wat mensen hebben meegemaakt in hun leven en de zoektocht die ze hebben ondernomen naar de zin van het bestaan. Bij ons en in vele andere landen geeft dat officieel geen problemen, al zullen sommigen het in hun familie wel moeilijk hebben hun verandering van geloof of levensbeschouwing uit te leggen.

Het woord ‘bekering’ roept heel wat op en liever spreken we daarom van een ‘doopvraag’. De meeste protestantse kerken die de vraag van andersgelovigen van vreemde herkomst krijgen, gaan er wat ‘onhandig’ mee om. Vooral als dit in verband wordt gebracht met asiel en de
bekering als element in het vluchtverhaal wordt binnengebracht.
Meestal hebben kerken niet direct zicht op hoe zo’n asielprocedure verloopt en welk belang aan bekering wordt gegeven door de  autoriteiten. Menseneigen wordt ook in de kerk de vraag gesteld of dit voornemen wel echt is of enkel als bijkomend bewijsstuk wordt gezien voor de erkenning. Die vraag naar de geloofwaardigheid in het asielverhaal is voor de overheid dikwijls een reden voor serieus onderzoek over de bekering.

In deze brochure willen we enkele kapstokken geven op welke manier de kerk met dergelijke vragen van bekering/doop kan omgaan van iemand die hier in België als vluchteling internationale bescherming heeft gevraagd.

Interlevensbeschouwelijke dialoog

interlevensbeschouwelijke dialoog   / /
De interlevensbeschouwelijke dialoog – enkele persoonlijke gedachten
Een paar jaar geleden mocht ik in Ieper deelnemen aan een interlevensbeschouwelijk panelgesprek. In eerste instantie vond ik eerlijk gezegd de opzet wat mager. Elke levensbeschouwing zou een waar gebeurd verhaal vertellen waarin duidelijk werd dat elke levensbeschouwing op zoek is naar vrede en dat verschillen overwonnen kunnen worden. En hoewel ik vind dat dialoog niet moet blijven steken in het verhaal van we zijn allemaal hetzelfde, wil ik juist ook dit voorbeeld aanhalen
om stil te staan bij de vraag, hoe sta je in de dialoog en hoe begin je?
Eigenlijk begin je deze dialoog niet anders dan in andere gesprekken namelijk door het zoeken
naar gezamenlijke grond om zo vertrouwen op te bouwen. We doen dat dagelijks door bijvoorbeeld een conversatie te beginnen over het weer of over de voetbal. We kiezen vaak onbewust een onderwerp waarover we het zeker eens zullen zijn. Normaal gezien beginnen we geen gesprek over onze politieke voorkeuren en proberen de ander te overtuigen om ook voor onze partij te stemmen.
In de interlevensbeschouwelijke dialoog is dat niet anders. Natuurlijk beginnen we over vrede of gaan we samen iets doen rond armoede of we starten met een maaltijd. Dat schept verbondenheid, vertrouwen. Dat is ook de reden waarom vooral de verhalen rond Abraham interessant zijn, ze geven de monotheïstische religies in elk geval grond onder de voeten om verder het gesprek te voeren.
Daarom begreep ik ook de opzet in Ieper. Een gesprek kan verder gaan en dan is het nodig oprecht interesse te tonen in het leven van de ander als gelovige of atheïst . Ook in het dagelijks leven is de conversatie er niet telkens opgericht om elkaar te overtuigen of van mening te doen veranderen.
Iemand ontmoeten betekent iemand leren kennen, zonder dat de ander hierdoor gekwalificeerd wordt als ´ongelijk’ of zelfs ‘ongelijkwaardig’ .
“Het is dan ook een misvatting om te denken dat je voldoende je eigen traditie moet kennen, zodat je de ander een weerwoord kan bieden. Dit gaat immers uit van een angst dat de ander jou zou willen overtuigen.”
Bovendien zelf voel ik me tekort gedaan als de ander mij zo benadert, wellicht u ook. Het is dan ook een misvatting om te denken dat je pas kunt beginnen als je voldoende bagage hebt , en je voldoende je eigen traditie moet kennen, zodat je de ander een weerwoord kan bieden. Dit gaat immers uit van een angst dat de ander jou zou willen overtuigen. Soms kom je inderdaad zulke mensen tegen, maar mijn ervaring is dat dit eerder uitzonderingen zijn. Het helpt vaak het gesprek vooruit indien je aangeeft dat je liever zou horen wat de ander gelooft, beweegt en dat jij geen debat wil voeren over wie de waarheid in pacht heeft. Zelf heeft de interlevensbeschouwelijke dialoog mij veel bijgebracht. Niet alleen heb ik andere levensbeschouwingen leren kennen, ook leerde ik steeds beter iets van de eigen bezieling te verwoorden en heb ik juist Gods Geest ervaren in die verscheidenheid.

Er zijn al veel groepen in Vlaanderen op deze manier bezig met de dialoog.

ds. Eefje van der Linden

Activiteiten om zelf de dialoog te starten

Binnen de Verenigde Protestantse Kerk in België stimuleert de werkgroep Kerk in de Samenleving (KidS) de interlevensbeschouwelijke ontmoetingen met name tussen moslims en christenen zoals door verzending van de brief aan  het einde van de ramadan. De brief handelt elk jaar over een nieuw en belangrijk thema in de dialoog en deze wordt geschreven in samenwerking tussen verschillende christelijke kerken. Ook dit jaar wordt de brief verstuurd naar elke VPKB gemeente.

Meer informatie vindt u ook bij Orbit vzw het oecumenisch samenwerkingsverband rond interlevenbeschouwelijke dialoog waar de VPKB deel van uitmaakt.

We zetten graag nog eens een aantal (vormings)activiteiten op een rijtje waarmee u aan de slag kunt om in dialoog te gaan. Uiteraard kunt u dit over langere tijd verspreiden. De dialoog is immers iets van lange adem. Ook vindt u hier iets over de schoolbezoeken als vorm van interreligieuze dialoog.

In 2011 bracht de raad van kerken in Nederland een brochure uit met materiaal om drie avonden aan de slag te gaan. De thema’s van de avonden zijn: leven (Adam), oecumene (Abraham) en wijsheid  (Salomo). De bedoeling is om in een gespreksgroep zicht te krijgen op de verhalen die Moslims en Christenen delen. U kunt daarbij Moslims uitnodigen, maar dat hoeft niet.
Axcent is een pluralistische organisatie die zich inzet voor dialoog en vooral voor jongeren interessant materiaal heeft.
Motief vzw werkt o.a. rond jongeren en identiteit. Op de dvd ‘Islam -what’s the difference?’ spreken
verschillende moslimjongeren over thema’s als identiteit, relaties en burgerschap.
Voelen deze jongeren zich thuis in onze samenleving? Hoe ziet hun ideale partner eruit? Wat betekent
moslim zijn voor hen? Hoe kijken zij naar de toekomst? Op de dvd reflecteren ook een aantal academici en jongerenwerkers over de uitspraken van de geïnterviewde jongeren.

Thuis of in de kindernevendienst

Voor binnen het gezin kan het volgende boekje boeiend zijn: God, Adonai, Allah. Vragen over de drie grote religies. Waarbij er ook aandacht is voor de verschillen onder christenen. Het boek probeert antwoord te geven op 100 nieuwsgierige vragen van kinderen. Het boekje is uitgegeven door de Katholieke Bijbelstichting en Vlaamse Bijbelstichting en is eerder uitgegeven in het Frans. De schrijvers vertegenwoordigen de verschillende religies. Dit boekje is geschikt vanaf 10 jaar en is ook voor volwassenen interessant.

Een geloofwaardig Europa

Kerk en Politiek   / / / /

Europa en de verkiezingen

In aanloop naar de Europese verkiezingen van 2019, organiseerde het vormingswerk een aantal avonden rond Europese thema’s. Deze thema’s zijn: Waarden, Migratie en Klimaat. Hieronder vindt u de verslagen van de avonden alsook materiaal om in de gemeente mee aan de slag te gaan.

Klimaat, waarden, migratie, kerkelijke betrokkenheid bij Europa

materiaal materiaal materiaal

Meer algemene info over de Europese Unie

Filmpjes:

Beide filmpjes vullen elkaar goed aan omdat zowel de argumenten pro- Europa als kritiek te horen is. Nog meer filmpjes over diverse onderwerpen kunt vinden op de volgende link (wel even naar beneden scrollen).

Ander materiaal

E-learning Pastoraat

Aanbod buiten VPKB / Ambt   /

Gewoon namens de kerk bij iemand op bezoek gaan. Zorgen voor het onderling contact. Dat is een van de belangrijkste taken van een ambtsdrager. Toch zien velen er ook tegen op: Wat verwachten ze van me? Waar moet zo’n bezoek aan voldoen? En wat moet ik allemaal kunnen?
Weer anderen zouden graag het gesprek dieper willen laten gaan dan een gesprek over koetjes en kalfjes.
De cursus gaat over deze verwachtingen en hoe je luisteren kunt leren.

Wat levert de training op?
Inzicht in het unieke karakter van een pastoraal gesprek.
Inzicht in gespreks- en luistervaardigheden.

De cursus is opgesteld door de Protestantse Kerk in Nederland.

Deze opleiding via e-learning is gratis en geheel gericht op zelfstudie. Inschrijven kan via de link op de pagina van de PKN.

(Let op: het aanbod van de PKN bestaat uit twee delen. Een zelfstudie via e-learning (gratis) en een aantal bijeenkomsten per gemeente (betalend). U kunt gewoon enkel inschrijven voor de online cursus.)

Tijdsduur: 4 uur e-learning op eigen tempo te volgen. De bedoeling is een soort logboek (Schriftje of document op computer) bij te houden. Hierin geeft u zelf antwoord op de vragen. Deze worden niet getoetst. Wel kan het interessant zijn om met anderen hierover door te spreken. Indien u dit wenst kunt u dat aangeven aan de vormingsverantwoordelijke.

 

Migratie

Diversiteit - Migratie   / /

Migratie is een belangrijk thema in Europa. Europese burgers genieten van de vrijheid van bewegen door heel Europa en Bulgaarse schilders, Nederlandse kassiers, Spaanse verpleegsters en Roemeense bouwvakkers zijn geen uitzondering. Een sociale en correcte regelgeving huppelt echter vaak wel achterop, omdat economische belangen voorop worden gesteld.

Maar ook vluchtelingen uit oorlogsgebieden zoeken een veilig heenkomen in de EU. Toets je kennis over dit thema maar eens via de quiz van het Europa Huis in Brugge. Solidariteit, een waarde voor de EU en voor de kerken blijkt heel anders ingevuld te worden. Solidariteit is voor ons barmhartigheid, warmhartigheid met de minste onder ons, gericht op het toekomst scheppen, maken en geven. Dat telt voor die vrachtwagenchauffeur uit Roemenië  die gedwongen dagenlang in zijn cabine in Europa rijdt en slaapt tegen een aanmerkelijk lager loon dan zijn Belgische collega, maar ook voor die vluchtelingen die wanhopig een veilig heenkomen zoekt in Europa. Hij of zij zou moeten kunnen rekenen op de onderlinge solidariteit van Europese landen om niet op een Grieks eiland te moeten stranden in de overvolle kampen of nog erger in een cel in Libië terecht komt.

28-03-2019: Het was een beetje wrang moment om dit ter sprake te brengen die avond in de Wijngaard. De EU had de dag voordien net besloten geen schepen (Operatie Sophia) meer in te zetten. ‘Wat gaat men doen als men vanuit de lucht vaststelt dat er mensen dreigen te verdrinken?  (2018 stierven op deze route 1.312 mensen, 23.400 bereikten Italië). De migratiedruk vanuit Libië is sterk afgenomen omdat de Libische kustwacht nu de meeste boten onderschept (85%). Italië wil echter niet meer alleen voor deze vluchtelinge opdraaien. Ze stellen vast dat er weinig solidariteit is tussen de Europese landen om de lasten te spreiden en in het kader van ‘burdensharing’ vluchtelingen die aankomen, te hervestigen in andere landen.

De CEC legde volgende vragen op tafel om over na te denken:

  • Hoe zal de EU gastvrijheid bieden aan mensen die hulp en bescherming nodig hebben? Kunnen meer veilige routes (Resettlement en Humanitaire Corridors gerealiseerd worden i.p.v. landen als Turkije en Libië als veilige derde land te verklaren waar mensen zonder serieus onderzoek naar teruggestuurd kunnen worden. We zijn de beelden van de slavenmarkt in Libië blijkbaar snel vergeten.
  • Hoe zal de EU de solidariteit in het migratiebeleid bevorderen? (migratie heeft oorzaken!)

Hoe zal de EU migratie als een kans zien om in te spelen op vergrijzing en tekorten op de arbeidsmarkt?

 

Wat zegt de Bijbel?

Anne Kooi gaf een aantal bijbelteksten mee waarin het vreemdelingschap naar voren komt.
Duidelijk werd dat het omgaan met vreemdelingen in de Bijbel (het ethisch handelen) bepaald wordt door de identiteitsvraag.

“Behandel vreemdelingen die bij jullie wonen als geboren Israëlieten. Heb hen lief als jezelf, want jullie zijn zelf vreemdelingen geweest in Egypte.” (Leviti­cus 19:34), en: “Ook u moet vreemdelingen met liefde behandelen, want u bent zelf vreemdelingen geweest in Egypte.” (Deuteronomium 10:19). Het Godsvolk wordt er telkens aan herinnerd dat zij zelf vluchteling zijn geweest: ‘jij bent als hen’.

De vreemdeling wordt dan ook niet  beoordeeld op de reden waarom hij of zij vlucht (Abraham vluchtte naar Egypte vanwege de hongersnood, een economische vluchteling dus, Mozes vluchtte naar de woestijn omdat hij voor zijn leven vreesde omdat hij iemand had doodgeslagen, iemand met een strafblad, kun je zeggen). Er wordt in de Bijbel wel onderscheidt gemaakt tussen de ene vreemdeling en de andere (ger en nokri) maar dit verschil heeft niets te maken met de reden waarom iemand vertrekt of welke achtergrond hij of zij heeft.
De identificatie met de vreemdeling  zien we ook terug in het Nieuwe Testament. Wij zijn gasten en bijwoners voor God. Ook onze identiteit hangt samen met de vreemdeling.
En tegelijkertijd geldt dat ook God zelf zich met de vreemdeling identificeert. Wie weet herbergen we Hem zonder het weten.

Meer achtergrond vindt u bij onze partners van Orbit vzw

(Dit is een kort verslag van de avond met ds. Anne Kooi in de reeks ‘Een geloofwaardig Europa’. )