Van groei naar duurzaamheid

Liturgie   / / / /

De werkgroep Kerk in de Samenleving (KidS) heeft voor u  liturgisch en bezinningsmateriaal voor Scheppingszondag gemaakt. Dit is gebeurd in samenwerking met Ecokerk. Uiteraard staat dit in het teken van Covid 19 en hoe dit samenhangt met het klimaat, maar ook met de manier van voedselproduceren. Wij hebben nog extra materiaal voorzien.

Een ideaal onderwerp lijkt ons om ook een plaats te geven op een startzondag of andere gelegenheden en zeker wanneer er samen gegeten en gekookt wordt.

Voor ons vandaag komt er nog iets bij, namelijk leren waar ons voedsel vandaan komt en wie het maakt. Ook daar is heel wat recht te trekken. Laat u echter niet weerhouden om er op uit te trekken, te experimenteren en vooral laat het u smaken.

We hopen ook dat u van uw ervaringen een verslagje maakt, zodat deze in de weekly of op de website van de VPKB geplaatst kan worden.

Het gesprek op gang brengen
U kunt natuurlijk ook beginnen met gespreksavonden. U kunt gebruik maken van een paar filmpjes:

-“5 redenen om bij de boer te kopen” en

-“denk mee over het Europees landbouwbeleid”.
Ook Veldverkenners heeft veel materiaal bijvoorbeeld over landbouw en wetenschap.

Ook bij Broederlijk Delen kunt u terecht voor informatie en actie. Wat is honger?

Voor wie vooral gaat voor de analyse kan via de volgende links aan de slag:
– Over de versnipperde natuurgebieden .

En de volgende artikelen over voedsel en land

– Marc Lenders schreef namens Kerk in de Samenleving een artikel rond Landbouw en voedsel.
– Recensie over het boek “De hongerige stad” en het artikel “van leven ga je dood“.

Breng een bezoek

Het gesprek kan ook opgang komen door te vragen wie er in de gemeente een moestuin heeft of een volkstuin. Laat hen eens aan het woord, laat hen van hun oogst meebrengen of ga ter plaatse. Wie weet is een oogstdienst wel een unieke gelegenheid om meerdere mensen iets te laten meebrengen. Een andere mogelijkheid is om een bezoek te brengen aan een volkstuin dicht bij de kerk. En de vraag op tafel te leggen waar komt ons eten eigenlijk vandaan?

Belangrijk is om eens de bij een landbouwer op bezoek te gaan, hoe goed gaat het met hen?
Er zijn verschillende mogelijkheden:

Op zoek naar ecologische en/of sociale projecten. Een paar ecologische ideeën:

  • Via de link Samen Tuinen kunt u een bezoek plannen bij u in de buurt of in de buurt van een zustergemeente.
  • In Brussel kwam onlangs The potager van Alexandre in het nieuws, een gevelmoestuin voor en door de buren.

Houdt u meer van rust en zoekt u liever de stilte, dan vindt u hier twee mogelijkheden

Samen eten

Organiseert  u een etentje, kies dan zoveel mogelijk voor de korte keten en seizoensgroenten. Recht van bij de boer geeft u overzicht van allerlei verkooppunten van markten, voedselteams en zelfpluk.
En waarom niet eerst samen plukken en dan samen koken. Zeker kinderen zullen echt wel willen smullen van hun zelf geplukte groenten of fruit.
Heeft u hier allemaal geen tijd voor, via de website: Boeren en Buren kunt u zelfs online bestellen.

Wilt u kiezen voor broodje met vegetarisch broodbeleg dan zij er allerlei recepten uit te proberen via de website van Velt.

Doe Mee

Misschien wilt u ook in de gemeente wel samen gaan tuinieren. Zelfs al heeft u geen tuin, een muur kan ook al heel goed zijn. Een geveltuin bijvoorbeeld of een muurtuin
U kunt kiezen om deze in te richten voor decoratie, bloemschikken uit eigen tuin. Indien de lucht zuiver genoeg is kunt u ook denken aan fruit of groenten, een eetbaar paradijs. De opbrengst van uw tuin kunt u natuurijk zelf op eten, maar u kunt deze misschien ook schenken aan sociale centra zoals de protestantse sociale centra. Dat vraagt natuurlijk overleg en planning.

Wilt u toch ook een solidariteitsactie met boeren buiten België. Denk dan aan de actie van Broederlijk Delen en het kopen van producten om de Griekse boer te steunen.

Tenslotte

Alle links bevatten opzichzelf weer een bron van informatie. Deze selectie zet u enkel op weg naar duurzaam voedsel. We hopen u binnenkort ook op de hoogte te brengen van initiatieven binnen de VPKB. Mocht u ideeën hebben waar anderen van kunnen leren of aan mee kunnen doen, geef ze aan ons door, en vergeet niet uw ervaringen te delen met de hele VPKB.

Namens de werkgroep KidS en VPKB-Vorming

ds. Eefje van der Linden

 

Amazing Grace

Liturgie   /
Amazing Grace

Dit is een bekende christelijke hymne, geschreven door de Engelsman John Newton in 1772. Het lied een van de meest herkenbare liedjes in de Engelstalige wereld, met de boodschap dat vergeving en verlossing mogelijk zijn ongeacht de begane zonden en dat de ziel uit wanhoop kan worden verlost door de genade van God.

Amazing grace (how sweet the sound), that saved a wretch like me!
I once was lost, but now I am found, was blind, but now I see.

John Newton (geboren in  1725) moest niet veel hebben van het geloof in God. Zijn moeder stierf toen hij nog geen zeven was. Op 11 jarige leeftijd ging hij met zijn vader mee op zee. Zo kwam hij ook op schepen terecht die ingezet werden voor de slavenhandel. Toen zijn vader met pensioen ging, monsterde hij tegen zijn vaders wil in op een schip dat naar de Middellandse Zee voer. Zijn vader had hem liever zien vertrekken naar de plantages van Jamaica.  Het waren roerige jaren waar hij uiteindelijk in slavernij kwam bij Prinses Peye van het Shrebo volk in het huidige Sierra Leone. Door toe doen van zijn vader kon hij terug keren. Het schip raakte echter in een storm. Het is op die reis dat hij zich bekeerde en zich vanaf dan verre hield van gokken en drinken. Later zei hij dat zijn ware bekering pas enige tijd later plaatsvond: “Ik kon mezelf niet beschouwen als een gelovige in de volle zin van het woord, tot geruime tijd daarna.”
John Newton bleef nog tot 1754 betrokken in de slavenhandel. Hij voer tenminste met drie schepen mee die slaven verhandelden.

Vanaf 1755 maakte hij werk van zijn studie theologie om in 1764 geordineerd te worden als Anglicaans Priester.
In 1788, 34 jaar nadat hij zich had teruggetrokken uit de slavenhandel, verbrak Newton een lange stilte over het onderwerp met de publicatie van een krachtig pamflet Thoughts Upon the Slave Trade, waarin hij de afschuwelijke omstandigheden van de slavenschepen op de Middenpassage (slavenroute) beschreef. Hij verontschuldigde zich voor

“een bekentenis, die … te laat komt … Het zal voor mij altijd een onderwerp van vernederende reflectie zijn, dat ik ooit een actief instrument was in een zaak waar mijn hart nu van siddert”.

John Newton was zeker niet de enige in zijn tijd die (uiteindelijk) voor de afschaffing van de slavernij was en zich hierover uitsprak. Ze waren echter wel in de minderheid.

 

Religie herzien – Boekbespreking

Kerk en Maatschappij   / /

Er zijn al veel boeken geschreven over religie en secularisme. En dus vraagt een mens zich af of er nog iets nieuws onder de zon kan zijn. Het boek van Jonas Slaats ‘Religie herzien’ slaagt daar wonderwel in, al is het maar omdat de auteur zelf bekend is met verschillende religies en deze ook vanuit een binnen perspectief kan beschrijven, zonder daarbij te vervallen in de platitude dat alles hetzelfde is.
Maar de auteur neemt ook  de vrijheid om het begrip religie niet te definiëren maar om zeven vooronderstellingen over religies te bespreken. Deze vooronderstellingen  leven overigens bij wie zich gelovig noemt en wie zich seculier noemt. De vooronderstellingen over religie hebben bovendien ook verbindingen met het westers kolonialisme. Jonas Slaats laat zien dat  de tegenstelling die er tussen religies en seculier gemaakt wordt,  ten eerste een valse tegenstelling is. Misschien was deze tegenstelling een tijd nuttig, nu blijkt dat ze niet enkel overbodig is maar ook kwalijke kanten heeft.
Zo komt er ruimte om op het begrip religie te herzien en daarmee ook de seculariteit. Want ook seculariteit dient bevraagd te worden. Jammer genoeg wordt niet echt een overstijgend begrip geformuleerd zodat we de kans lopen deze tweedeling in stand te houden.
Jonas Slaats ziet een herziening van het begrip religie eerder door  religie te zien als taal. De interlevensbeschouwelijke dialoog is daarmee een oefening om elkaars taal te leren verstaan. Met de metafoor van de taal, ontstaat er ruimte voor de idee dat mensen meerdere talen spreken of dialecten. Dit idee vraagt inderdaad nog een verdere uitwerking, want of je hiermee de tweedeling overkomt, is nog maar de vraag. In elk geval biedt de metafoor van de taal wel mogelijkheden voor een dialoog.

Dit boek is in mijn ogen dan ook een must  voor al wie de interlevensbeschouwelijke dialoog serieus wil nemen.

Over het begrip religie werd ook webinar gegeven door Jonas Slaats. Het is in het Engels.

 

Dubbele dialoog – boekbespreking

Interlevensbeschouwelijke Dialoog   / /

Het boek is niet nieuw, maar niettemin voor al wie werk wil maken van de interreligieuze dialoog een aanwinst.

Dubbele Dialoog. Vrouwen en mannen in interreligieuze ontmoetingen.

Het boek vertrekt vanuit een specifieke problematiek en vraagstelling. Vrouwen participeren in talloze activiteiten van de interlevensbeschouwelijke en interculturele dialoog. Ondanks hun inzet zijn vrouwen nauwelijks zichtbaar of worden niet gehoord op sommige niveau´s van de dialoog. Laten we eerlijk zijn, niet iedereen ligt hier wakker van. Niet in elke groep rond de interreligieuze dialoog, zal dit als struikelblok erkennen. De bijdragen door de verschillende auteurs zowel mannen als vrouwen bieden echter voor een ruimer publiek hun waarde.

De auteurs bieden vanuit de eigen praktijkobservaties, – verhalen van vallen en opstaan -, een mogelijke verklaring voor het ondergesneeuwd raken van het vrouwelijk standpunt in de dialoog. Is het fenomeen te verklaren vanuit de religie, vanuit de gender of zijn mogelijk andere factoren hiervoor verantwoordelijk? De mechanismen spelen niet alleen binnen de interreligieuze dialoog. Ze spelen ook in elk overleg dat werk wil maken van de pluriformiteit binnen de groep en in elk gesprek dat ruimte wil geven aan het zoeken naar “het nieuwe wij”.

De samenstellers kiezen voor een ruime definitie van de interreligieuze dialoog. Ze spreken liever over interlevensbeschouwelijke ontmoetingen. Deze term sluit immers beter aan bij de opvattingen van vrouwen over wat een dialoog zou moeten zijn. Deze dialoog gaat immers niet alleen over het verschil in communiceren tussen mannen en vrouwen maar ook over het omgaan met het patriarchaat, de machtsvraag, de conflicten, welke stemmen tot zwijgen gebracht worden. Dit zijn immers niet noodzakelijk de vrouwelijke stemmen. En passant komen ook de verschillende dialoogmethoden naar boven en de relevantie van een gezamenlijke maatschappelijke context voor de dialoog. Dit boek geeft een genoeg invalshoeken om in elke eigen groep over genderongelijkheid het gesprek aan te gaan en om zo de activiteiten te versterken.

Riet Bons-Storm/Nelly van Doorn-Harder

Dubbele Dialoog. Vrouwen en mannen in interreligieuze ontmoetingen.

Narratio, 2012. 216p. €20,00

Online diensten mogelijkheden en perspectieven

Liturgie   /

Online vieringen zijn tijdens de Coronacrisis volop ingezet.  Sommige mensen haken af, anderen sluiten juist aan.

Wie als producent van online kerkdiensten wil weten hoe je deze kunt verbeteren, haalt wellicht inspiratie uit het e-book ‘Ervaringen met online kerkdiensten‘.

In deze uitgave van Eric van den Berg zijn de ervaringen en adviezen verzameld van meer dan 550 vrijwilligers, predikanten  en katholieke geestelijken over:
– het organiseren van online diensten
– beeld en geluid
– cameravoering
– de inhoud en de lengte van de liturgie
– praktische tips voor kindervieringen
– vloggen in de kerk

De online diensten doen ons stil staan bij wat we missen, wat we niet kunnen doen. Ze bieden echter ook mogelijkheden om over de “gewone” liturgie na te denken. Tijdens een webinar van de Universiteit van Tilburg werden een aantal items genoemd die helpen bij deze reflectie. In hoeverre werkt een online dienst versterkend, zorgt ze voor verbinding, wordt er geëxperimenteerd? Maar ook hoe krijgt lichamelijkheid een plaats, participatie en heiligheid?
De termen versterken, verbinden en experimenteren komen van Tim Hutching. Hij onderzocht  online diensten over de afgelopen 25 jaar.

amplification – versterken: de online vieringen zijn geen vervanging maar werken aansluitend en kunnen ook versterkend werken. Bijv je bereikt mensen die je anders niet bereikt. Maar  versterkten online viering niet juist de behoefte aan een huisliturgie.
connexion – verbinding: ook onlinevieringen zorgen voor verbinding. Je hebt hier niet uitsluitend fysieke aanwezigheid voor nodig: liken, tweeten zijn vormen van participatie die zorgen voor verbinden. Internet zorgt ook dat verschillende netwerken met elkaar verbonden kunnen worden. Zelfs als je er tegen verzet kun je alleen maar vaststellen dat het gebeurt en dat mensen hier ook iets aan beleven.
experimentation – er ontstaan nieuwe rituelen, mensen gaan bijv een thuisaltaartje maken –  (laptop met kaarsje ernaast en Bijbel).

Deze bovenstaande begrippen kun je verbinden met de drie kernwoorden van liturgie  :

– lichamelijkheid: de online diensten doen ons stil staan bij het lichamelijk karakter van de liturgie. Zelfs bij online vieringen blijft er een lichaam aanwezig door de voorganger en kan hierdoor verbinding ontstaan.
–participatie: in de katholieke kerk spreekt men nu over het gevaar van media klerikalisme. Slechts één persoon die leest en handelt. Een minimale vorm van participatie is dat de voorganger de kijkers uitnodigt om mee te bidden, te zingen, te lezen, te knielen. Binnen de protestantse traditie ziet men eerder dat kerkleden aan de dienst mee participeren.
Zoomdiensten geven meer interactie. Er werd in deze uitleg niet nadrukkelijk gesproken over vooraf opgenomen kerkdiensten.
–heiligheid:  In elk geval geven de online vieringen de kans om onderdelen van de liturgie die onderbelicht bijvoorbeeld stilte, aankleding  opnieuw te bekijken en mogelijk meer aandacht te geven – experimenteren dus.

 

 

 

 

 

 

 

Uw meditatie verspreiden via sociale media

Liturgie / Sociale media   / /

Online diensten

Er wordt intussen heel wat geëxperimenteerd met online meditaties.
Voor wie nog aan het zoeken is, hier vindt u één van de mogelijkheden. Het is gemakkelijker dan u denkt.

Via uw smartphone kunt vaak een geluidsopname maken, of via uw laptop een video maken. (App geluidsrecoder of voicerecorder).

De geluidsopname kunt u al omzetten via Photos een app die u op uw computer vindt.

OBS  is een opensource programma voor livestreaming maar ook om een filmpje op te nemen.

Filmora   is een programma waarbij u een mp3 over kunt zetten in mp4 die u kunt uploaden bijv op youtube.

Een andere handige en gebruiksvriendelijke tool is  Movavi eveneens een gratis programma waar u de verschillende bestanden en afbeeldingen kunt rangschikken tot een video die u weer onlinekunt zetten.

Youtube geeft u de mogelijkheid om uw bestanden gemakkelijk te uploaden. U kunt deze openbaar zetten maar ook zo dat alleen diegene met een link de opname kunnen zien. Via het samenstellen van een playlist, kunt u de dienst in verschillende video’s samenstellen. Dat geeft de kijker/hoorder de gelegenheid om te kiezen.

Tips om de geluidskwaliteit en dergelijke te verbeteren vindt u hier. Met dank aan Luc Hommers om deze samen te stellen en te delen.

Heeft u vragen, we helpen u graag verder of verwijzen u door naar collega’s die meer ervaring hebben.

Er is een e-boek beschikbaar met alle verdere noodzakelijke info.

 

 

Aandacht voor de vrijwilliger

De gemeente   /

In de kerk gaat, gaat er veel aandacht uit naar de bijzondere ambten van predikant en kerkenraadsleden. weinig aandacht is voor de roeping van het “gewone” gemeente lid als een vergeten ambt. We denken dan vaak in de eerste plaats aan de taken die ze opnemen in de gemeente. Toch voelen gemeenteleden zich niet enkel geroepen in de Kerk maar juist in de wereld in hun job maar ook in het vrijwilligerswerk dat in de wereld gedaan wordt. Dat is hun speciale positie.  In tegenstelling tot verkerkelijkte gemeenteleden (kerkelijke beroepskrachten) zijn zij door hun vaak dagdagelijkse praktijken en beroepen in dialoog met de wereld.

In Vlaanderen wordt het vrijwilligerswerk in de kijker gezet tijdens de week van het vrijwilliger (29/02/2020 – 08/03/2020). Al kerken kunnen we het vrijwillige engagement in de kerk en in de wereld van de kerkgangers een gezicht geven en onze dank hiervoor uitspreken.

Als VPKB willen  een eigen invulling geven aan deze week. 
Zo zal elke gemeente iets ontvangen om vrijwilligers te bedanken en doen dit op de roepingenzondag. We bieden enige liturgische suggesties aan.
U kunt in de eigen gemeente een gespreksavond organiseren rond engagementen. Het loont misschien eveneens de moeite om eens stil te staan bij de motieven achter het vrijwilligerswerk. U kunt dit doen alleen maar ook als groepsactiviteit waarbij u werkt met een levenslijn.

Een geschenkje

Wilt u zelf ook een geschenkje verzorgen. Denk dan bijvoorbeeld aan een klein zout potje met een tekst als “jij bent het zout”. Hier vindt u enkele adressen waar u deze kleine potjes kunt bestellen. De foto gemaakt in de VPKB Ieper.

voorbeeld 1. 0,52 €  prijs per stuk (excl btw), zonder zout en sticker.

voorbeeld 2  0,50 € prijs per stuk (incl btw), met zout zonder sticker.

voorbeeld 3  060 € prijs per stuk (incl btw), zonder zout met Duitstalige sticker.

 

Een ander mogelijkheid is een kaartje  van groei papier.
Hier ziet een voorbeeld dat u kunt downloaden.

 

 

 

 

De week van de vrijwilliger  staat vol met andere ideeën om vrijwilligers te bedanken.  Zij bieden ook een studiedag aan. Vorig jaar ging het rond  rond het vergroten van de diversiteit onder vrijwilligers.

En uiteraard zijn we benieuwd hoe u uw vrijwilligers waardeert.

 

 

Werkplaats voor liturgie -Materiaal “Welkom aan Tafel”

Liturgie   / /

Deze studiedag stond in het teken van maaltijdvieringen. Vieringen waarbij een ‘gewone’ maaltijd onderdeel uitmaakt van de liturgie.
In de VPKB zijn er al verschillende experimenten waarbij de maaltijd op verschillende wijze wordt ingezet:
Zo kun je de maaltijd als afsluiting houden (Hasselt). Je kunt ook een liturgisch element in een maaltijd aanbrengen (Antwerpen-Zuid) of  de liturgie integreren in de maaltijd (Aalst) , de elementen van de sedermaaltijd verwerken als maaltijdviering  (gevangenis Gent)

 

De maaltijd werkt immers verbindend, het deelt iets mee,  als teken van samenzijn in Gods naam.
De uitdaging zit er vaak in om zinvolle gesprekken op gang te brengen.

materiaal van de dag om zelf aan de slag te gaan
artikelen over maaltijdvieringen.
  • Rond de Tafel, Maaltijd vieren in liturgische contexten, Berne 2018
  • Peter Korver, De maaltijd die verbindt, Arminiusreeks 4, 2018, hier online
  • Doorways to the Sacred, Developing Sacramentality in Fresh Expressions of Church, Norwich 2017
  • Sara Miles, Take This Bread, Norwich 2012
  • Artikelen van Bert Dicou over maaltijden en de Maaltijd, online op www.bertdicou.com
Inspirerende voorbeelden van maaltijdvieringen  buiten de VPKB:
De verschillende lezingen van de dag kunt u hier beluisteren

0:00 Bert Dicou over ‘The welcome table’ 7:23 Bert Dicou over De Maaltijdsviering .’ 35:08 Simon Drost over ‘De tafel en diaconie’

Energie en Klimaat – twee bijdragen voor reflectie

Klimaat - Schepping   / /

Vrijwel iedereen is het er over eens dat België zo snel en zo veel  mogelijk hernieuwbare elektriciteit moet opwekken uit windmolens en fotovoltaïsche zonnepanelen. Als de wind niet waait en de zon niet schijnt, is er echter nog steeds een basisvoorziening aan stroom nodig. De grote vraag is: moet deze afkomstig zijn van kernreactoren, energieopslag, van de buurlanden of van gasturbines?

Binnen de Werkgroep KidS leidde deze vraag tot een debat over  welke energiemix in ons land wenselijk en haalbaar is. Dr. Frederick Marcus, lid van de werkgroep, bood aan om deze brochure over het Belgische energiebeleid te schrijven. DEEL 1 geeft een overzicht van de belangrijkste beperkingen en voorgestelde acties, terwijl DEEL 2 meer gedetailleerd ingaat op een aantal van de vraagstukken waarvoor we ons geplaatst zien. Er is tevens een handzame flyer gemaakt waarin op een toegankelijke wijze de discussie wordt uitgelegd (kopiëren pdf in een boekvorm van a5). Er zijn ook Franstalige exemplaren beschikbaar.

We hopen dat dit alles bijdraagt tot een doordachte reflectie over de dilemma’s en compromissen waarmee we geconfronteerd worden wanneer we als burgers van dit land na willen denken over  een Belgisch energiebeleid, dat tegelijkertijd economisch levensvatbaar, technologisch haalbaar, ecologisch duurzaam en sociaal rechtvaardig is, nu en in de komende jaren.

Vraagstukken in verband met de klimaatverandering en de goede zorg voor Gods schepping staan al lang op de agenda van de Werkgroep Kerk in de Samenleving (KidS) van de Verenigde Protestantse Kerk in België (VPKB). Elk jaar wordt er een liturgische handreiking gemaakt voor de Scheppingszondag (de eerste zondag van september). Er werden voorstellen gedaan aan lokale kerken om hun ecologische voetafdruk te verkleinen met behulp van een “Checklist”. De werkgroep KidS werkt hierbij nauw samen met EcoKerk. (website: www.ecokerk.be)

Nadenken over het ambt

Ambt   / /

Binnen de Verenigde Protestantse Kerk in België komt er opnieuw een denkproces op gang over het ambt. Niet alleen vanwege de pioniersplekken maar ook omwille van de lekenpredikers.
Om u  ook de gelegenheid te geven om mee te denken, geven we hier lezenswaardig materiaal.
We delen hier artikelen, thesissen van binnen en buiten de VPKB, dat bespaart u in elk geval opzoekwerk.
U kunt de documenten ook opvragen via wetransfer. Stuur dan een berichtje.

Als het gaat om pionieren:

1. Een frisse wind door de kerk? Een fundamenteel en praktisch-ecclesiologisch onderzoek naar fresh expressions of churchin Engeland als mogelijke inspiratiebron voor de kerk in Vlaanderen – Liesbeth PULINCKX

2. EEN ‘MISSION (IM)POSSIBLE’ VOOR DE KERK Uitdagingen voor de rooms-katholieke kerk in Vlaanderen vanuit hedendaagse missionaire inzichten  – Liesbeth Pulinckx

3. Mission shaped Church

4. Een samenvattend document  van deze drie bovenstaande pdf’s in het Nederlands

5. Van onderen! Op zoek naar een ambtstheologie van voor een priesterschap van gelovigen

6. ‘Basis en ambt. Over de ambtsvraag in de Verenigde Protestantse Kerk in België’, in: Michsjol, – in verband met theologie, 3 (2001), 52-66.

7. Niet om te heersen over uw geloof, maar om bij te dragen aan uw vreugde – Margriet Gosker

Binnenkort vindt u hier info over de ‘lekenprediker’.